Direct naar inhoud

Alles verandert: het verhaal erachter

Bert Murk aan het woord over deze tentoonstelling.

Bert Murk bovenop The Cage, een kunstwerk van kunstenaar Joep van Lieshout, in 2017 in het kasteelpark in IJsselstein. Fotografie: Ricardo Smit

Bert vertelt over deze tentoonstelling

Metamorphose  

De uitspraak ‘alles verandert niets vergaat’ kwam in 1993 op mijn pad door de vertaling van Marietje d’Hane-Scheltema van het omvangrijke gedicht Metamorphosenvan Ovidius (43 v. Chr. – 17 n. Chr.). Het gedicht is al eeuwen lang een bron voor inspiratie voor veel kunstenaars en begint in boek I bij de metamorphose van de chaos van de oerknal in de kosmos. Uit de kosmos volgt de schepping van de wereld en vervolgens de inrichting van de aarde. Het gedicht eindigt, vierhonderd bladzijden verder, in boek XV als Julius Ceasar vergoddelijkt  wanneer zijn ziel verandert in een ster. Tussendoor dicht Ovidius over de vele mythologische verhalen over mensen, helden, nimfen en goden. Het is één lange betoverende reeks van gedaanteverwisselingen, alles is voortdurend in beweging en niets blijft en niets vergaat.    

Ons eigen mensenlichaam is ook almaar rusteloos  
aan het veranderen. Wat wij geweest zijn, wat wij nu zijn,  
zullen wij morgen niet meer zijn. Er was een tijd, waarin wij  
als zaad, als eerste hoop op leven, in de moederbuik  
hebben gewoond, een kunstwerk in de handen der natuur;  
Die heeft ons in dat zwanger moederbinnenste niet willen  
beknellen, maar uit huis gejaagd, de wijde wereld in… 
(Ovidius, boek IV, 214)  

Ode aan mens en kunst  

Deze tentoonstelling zie ik als een ode aan de kunsten en de mens. Een ode vanwege de gave dat de kunsten en de mens zich voortdurend weten te transformeren door voortdurend te reflecteren op zichzelf en omgeving.    

In de tentoonstelling wordt de bezoeker uitgenodigd om de ontelbare transformaties en verbindingen te ontdekken. Een tentoonstellingsbezoek is voor mij geslaagd als de bezoeker met meer vragen naar huis gaat dan waarmee de bezoeker was gekomen. Het persoonlijke onderzoek naar de antwoorden op de vragen draagt namelijk bij aan meer bewustzijn. Dat wij mensen ons bewust kunnen zijn is hetgeen wat ons mensen onderscheidt van andere diersoorten. Hoe meer en beter wij mensen ons bewust zijn, hoe beter wij kunnen anticiperen op de veranderingen en transformaties die inherent aan het leven zijn.   

Ergo, hoe meer wij ons bewust zijn, hoe beter wij mensen met elkaar kunnen samen-leven.     

Voor mij is deze tentoonstelling de ultieme verbeelding, misschien zelfs wel een Opus magnum, van alles wat wij als Museum IJsselstein, de afgelopen tien jaar, met elkaar hebben geleerd: De synthese van de verbeelding van onze geschiedenis, erfgoed, kunst, mens en samenleving.   

De kunstenaar staat voor mij voor de onderzoeker en waarheidsvinder van het menselijk leven in de context van de tijdsgeest, planeet en universum. De kunstenaar reflecteert en doet daarover persoonlijk verslag in een eigen taal en medium wat aanzet tot meer bewustzijn.   

Een tiental hedendaagse kunstenaars hebben werk gemaakt waarmee zij reflecteren op het thema ‘Alles verandert, Niets vergaat’. In deze uitgave is hun inbreng al nader verbeeld en beschreven. De hedendaagse kunstwerken gaan in de tentoonstelling een verbinding aan met de veelal ‘klassiek moderne’ kunstwerken uit mijn privé verzameling.   

Elkaar blijven zien  

In deze woelige samenleving bezwijkt veel van wat ons bindt. Ik hoop dat deze tentoonstelling ons kan helpen om angsten te herstellen in vertrouwen. Daar waar individu en samenleving weer kunnen verbinden gloort hoop voor de toekomst. Vertrouwen ontstaat door elkaar onder ogen te komen en te ontmoeten.   

Museum IJsselstein heeft de afgelopen tien jaar mogen groeien naar die werkplaats van transformatie en dialoog. Museum IJsselstein, waar tentoonstellingen transformeerden naar manifestaties. Museum IJsselstein, als plek waar altijd oog was voor een toekomst voor onze kinderen.  

Een toekomst waarbij wij mensen ons niet ondergeschikt maken aan eigen systemen.  
Een toekomst waar wij als mens ons beter weten te voegen in de natuur.  
Een toekomst waar liefde en hoger bewustzijn belangrijker zijn dan systemen en procedures.   
Een toekomst waar wij als mens durven en mogen zijn wie we willen zijn.   
Een toekomst waar iedere mens er toe doet.   

Om de cirkel rond te maken kom ik dan bij de missie waarmee onze tocht tien jaar geleden is begonnen: Museum IJsselstein als het museum dat iedereen omarmt!  

Met een hart vervuld van dankbaarheid wil ik iedereen met wie ik de afgelopen tien jaar heb mogen leren en samenwerken bedanken. Het was een enerverende tocht die we met velen hebben mogen maken. Een tocht die mij, en ik hoop iedereen, veel heeft gebracht. Een tocht die de moeite van maken meer dan waard was. Met elkaar hebben wij Museum IJsselstein een fundament gegeven waarop weer kan worden doorontwikkeld. Alles verandert, Niets vergaat!   

Bert Murk