Foto-expositie Kasteeltoren
Samengesteld door Koos Breukel, als onderdeel van Geen mens is een eiland
Deelnemende kunstenaars
In de IJsselsteinse Kasteeltoren – satellietlocatie voor de fototentoonstelling bij Empathie | Geen mens is een eiland – was van 3 juli 2020 t/m 28 maart 2021 werk te zien van zeven gerenommeerde en diverse fotografen: Hans Bol, Koos Breukel, Paul Cupido, Cuny Janssen, Hans de Kort, Annaleen Louwes, en Dustin Thierry.
Hans Bol
‘Mijn vader kreeg kanker op zijn stembanden. Ik volgde zijn ziekteproces met mijn camera. Daarbij voelde ik me bij vlagen een indringer, immers, ziek zijn en het eventuele stervensproces is een intieme gebeurtenis. Maar gaandeweg voelde het goed om vast te leggen wat er met een mens gebeurt in deze fase van het leven, zeker als hij zich niet uitspreekt over de naderende dood, niets wil vastleggen. Daardoor moest mijn vader het volhouden tot het bittere einde, in zekere zin zijn eigen keuze.
Voor mij was het een uitdaging om het te begrijpen, accepteren en waarderen. Er waren momenten dat ik mijn vader bewonderde, andere momenten was ik kwaad omdat we zijn pijn en ellende moesten aanschouwen. Nauwkeurig en van heel dichtbij, nam ik waar hoe het leven heel langzaam uit een lichaam verdwijnt.’
‘White Crow’ (2020) is Hans Bol’s (1957) derde boek over kraaien en raven. Deze staan symbool voor transformatie en worden als boodschapper van de eeuwigheid gezien. ‘Door foto’s van deze vogels te combineren met die van een oude man die vertrekt uit het leven neem ik op symbolische wijze afscheid van mijn vader.’ Het boek was destijds te koop in de museumwinkel.
Koos Breukel
Het oeuvre van Koos Breukel (1962) omvat onder meer Jan Wolkers en Lucian Freud maar ook de eerste staatsieportretten van Koning Willem Alexander en Koningin Máxima. Hij fotografeerde ook dichter bij huis. Zijn moeder. Zij was degene die hem op het pad van de fotografie bracht. Hij fotografeerde haar als muze en volgde haar in verschillende levensfasen. In zijn oeuvre is de levenscyclus, geboorte, leven, ziekte, ouderdom en dood, een terugkerend gegeven. Met zijn fotografie kijkt hij naar hoe mensen in het leven staan en welke sporen het leven heeft achtergelaten. Ook zijn moeder – Riet – fotografeerde hij betrokken en dichtbij tot en met haar dood.
Paul Cupido
Paul Cupido (1972) werkt vanuit ideeën over het tijdelijke en vergankelijke. Hij laat zich mede inspireren op het boeddhistische concept Mu, dat zich lastig laat vertalen maar gaat over het niet-hebben en het loslaten van het ego. Cupido laat de schoonheid van het vluchtige en processen van metamorfose zien. Groots, zoals het verlangen naar liefde, maar vluchtige in het moment tegelijk.
In mijn werk refereer ik graag aan de beknopte dichtvorm van de haiku en de zachte kunst van het verdwijnen. Het is zonder ego en zonder pretenties. Momenten van verwondering schuilen in het alledaagse, zoals het zonlicht in de ochtend, de schittering op het water en geritsel van blaadjes in de wind. Simpel, maar wonderschoon. Het is overal. Kijk als een kind!
Cuny Janssen
‘In de afgelopen jaren heb ik mijn eigen leven en omgeving onderzocht en begon ik andere verbanden te zien. Er zijn een aantal vragen die mij op het moment het meeste bezighouden: Wat betekent moederschap ? Wat zijn de rolpatronen van mannen en vrouwen? Welke invloed hebben de levens van onze voorouders op ons? Wat betekenen armoede en tegenslag binnen deze thema’s ? Hoe verhouden zich deze thema’s met cultuur, geschiedenis, klasse en ras? En wanneer spreekt men eigenlijk van leven of van overleven?
Mijn interesse in historische, sociaal-economische, religieuze en maatschappelijke aspecten van het leven hebben mij altijd ergens naartoe gebracht, waar ook in de wereld. Daarbij ging het altijd om alles wat mij vreemd was en wat ik met eigen ogen wilde zien. Het ging om de ander. In 2017 schreef de Amerikaanse fotograaf Robert Adams een essay over mijn werk en verbond dit met de fototentoonstelling: ‘Family of Man’ die tot doel had humaniteit, universaliteit en gelijkwaardigheid te verbeelden, de basiselementen voor vrede. Wat mij betreft een boodschap die actueler lijkt dan ooit in een wereld die angstaanjagend snel aan het veranderen is. Ik ben ervan overtuigd dat het nog steeds noodzakelijk is om deze basis van vrede zichtbaar te blijven maken: dat we niet vergeten dat er meer is dat ons verbindt dan wat ons scheidt.’
Cuny Janssen (1975) studeerde aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht en liep stage bij de gerenommeerde Duitse fotograaf Thomas Struth. Vanaf 2000 reisde ze over de hele wereld om kinderen en hun omringende landschap te fotograferen.
Hans de Kort
‘Mijn vrouw Saskia kreeg in 2003 de diagnose borstkanker. Wat volgde waren verschillende behandelingen en operaties en een langdurige hormoontherapie. Begin 2018 werden er helaas uitzaaiingen in haar buik gevonden die niet te genezen zijn. Maar, het gaat goed met haar. Ik zie haar levenslust. Haar rust en kracht leg ik vast in deze portretten. Haar quote is:
‘What’s comin’ will come and we’ll meet it when it does’ (Hagrid)
Je leeft je leven, je geniet er van, er komt vreugde, liefde en verdriet op je pad. Omkijken met spijt en boosheid heeft geen zin. Dit betekent zeker niet dat ik onverschillig in het leven sta en m’n schouders ophaal of zelfs laat hangen. Nee….. ik ga er juist voor en geniet met volle teugen. Ook nu ik te horen heb gekregen dat er uitzaaiingen zijn. Het maakt me verdrietig, zeker, maar mijn emotie blijft vooral optimistisch en positief.
Hans de Kort (1963) raakte gepassioneerd door de schoonheid van de imperfectie. Fouten worden niet weggeretoucheerd. Zijn portretten zet hij zonder opsmuk op de plaat. Het is echter geen snapshot proces. Dit ambachtelijke proces van de collodiumtechniek, de compositie en de kunst van het weglaten vereisen tijd, techniek, concentratie en inventiviteit.
Annaleen Louwes
‘Mijn keuze is ingegeven door de ontroering die ik voel als ik mensen, in dit geval kinderen, zie liggen of slapen. Een oervorm en een houding die iets met vertrouwen en veiligheid te maken heeft en een soort overgave belichaamt.’
Fotograaf Annaleen Louwes (1959) richt haar aandacht op het fragiele karakter en de vergankelijkheid van het menselijk bestaan. In haar fotoseries laat ze zien hoe mensen in verschillende omstandigheden overleven en zich staande houden en welke impact dit heeft op het lichaam en hun lichaamshouding.
Dustin Thierry
Dustin Thierry (geboren in Willemstad Curaçao, 1985) kwam op zijn 14e alleen naar Nederland. Hij onderzoekt zijn Afro-Caribische roots en identiteit. Het maken van portretten is zijn methode, dat is per definitie een relatie met de ander, en met zichzelf.
‘Ik realiseer me dat mijn aanwezigheid als een zwarte fotograaf in een voornamelijk witte professie, gezien kan worden als queer of als activistisch. In het Nederlandse – fotografische – landschap is er dringend behoefte aan rolmodellen van kleur. Daarom gebruik ik al mijn middelen gebruikt om de zichtbaarheid van mijn gemeenschap te versterken, te verdedigen en te vieren en ook te onderstrepen waarom dit een dringende zaak is.
Nu we aan de vooravond van verandering staan, maak ik me nog steeds zorgen. Precies dezelfde collega’s die mijn bezorgdheid eerder verwierpen, blijven stil.’