Tulpenmanie bij MIJ


Aldo van den Broek - Beautiful Distress, Tulips (2015)



Tulpenmanie bij MIJ

De keuze van Bob Negryn en Mary Waters

10 maart – 3 juni 2018

Wie verlangt er niet naar het voorjaar? De eerste sneeuwklokjes en krokussen worden met gejuich begroet en we kunnen niet wachten tot de voorjaarsbollen hun neuzen laten zien in de nog koude grond. Die liefde is van alle tijden en was zelfs ooit zo groot dat je voor de prijs van één tulpenbol, de Semper Augustinus, een Amsterdams grachtenpand kon kopen. Dat was in de zeventiende eeuw, in een periode van ongebreidelde tulpengekte. Het is geen wonder dat deze periode tegenwoordig veel wordt aangehaald als historisch equivalent van de huidige bitcoinbubbel of cryptomuntmanie.

Landschap
In het kader van het terugkerende tentoonstellingsthema ‘landschap’ besteedt Museum IJsselstein (MIJ) nu, na ‘In de wolken met MIJ’ (2013), ‘De stad in MIJ’ (2014) en ‘Graskunst bij MIJ’ (2016) aandacht aan het lentelandschap met ‘Tulpenmanie bij MIJ’.

museum_ijsselstein_tulpen
Bob Negryn, Tulip no. 108, Tulip no. 117, Tulip no. 105, Tulip no. 114, Tulip no. 111, Tulip no. 126, Tulip no. 102, Tulip no. 121 (2018)



Gastcuratoren
Voor deze tentoonstelling heeft MIJ Bob Negryn en Mary Waters als gastcuratoren uitgenodigd. Naast een presentatie van hun eigen werk, selecteerden Waters en Negryn andere kunstenaars die zich bezighouden met een verwante thematiek. De nadruk ligt daarbij op diversiteit in tijd, materiaal en discipline. Zo hangt het delicate kralenwerk van Regula Maria Muller naast een robuuste uitvergrote bloemengroep van Linda Nieuwstad. En staan de hedendaagse tulpenvazen van Guido Geelen, Jeroen Wand en Frans Ottink naast de vroeg twintigste-eeuwse kleurenfoto experimenten van Leendert Blok.
 


Bob Negryn, Tulip no. 102 (2018)

 

Tulpen van Negryn en Waters
In deze voorjaarstentoonstelling staan de foto's van Bob Negryn en de schilderijen van Mary Waters centraal. Beiden hebben een grote belangstelling voor tulpen. Al zeker tien jaar is Negryn erdoor gefascineerd: tulpen in alle stadia van groei, bloei en verval. Hoewel er onmiskenbaar een verwijzing naar bloemstillevens uit vervlogen eeuwen zichtbaar is, ogen zijn foto’s zeer hedendaags door het gebruik van de plastic flesjes van citroen- en limoensap die hij als vaasjes gebruikt. Het licht dat Negryn achter de tulpen (en één papaver) zet, versterkt de weelderige schoonheid van de bloem. De plastic flesjes maken het weer wat aardser. Dat contrast levert een spannend beeld op waarmee de foto’s van Negryn uitstijgen boven het zuiver esthetische.

‘The provocative beauty of tulips and plastic bottles.
Takes us out of our daily drudgery.
Allowing us to celebrate life.’

(Bob Negryn)

 


Mary A Waters, We will wait and watch! (2016)


De geschilderde tulpen (en een roos en papaver) van Waters lijken op het eerste gezicht een hedendaagse variant van en verwijzing naar de zeventiende-eeuwse bloemstillevens.

 

‘…. I have found the intensity of figurative painting is the best way for me to express the experience of looking at these reproductions and the many hours painting layer after layer of paint helps reflect and reconcile the beauty of the images with the complexity of the messages they convey.’ (Mary Waters)


Robert Mapplethorpe
Die historische component is een belangrijke inspiratiebron voor Waters, maar zij is daarnaast ook beïnvloed door de tulpenfoto’s van Robert Mapplethorpe. Reflecties van zijn sobere uitgeklede composities zien we terug in Waters’ schilderijen. Daarom is ook zíjn werk opgenomen in deze tentoonstelling.
 

Oude prenten
De historische verwijzing is in ‘Tulpenmanie bij MIJ’ ook zichtbaar met bruiklenen van oude prenten en tekeningen van Museum De Zwarte Tulp uit Lisse.
 


Guido Geelen, Zonder titel (tulpenvaas), 2016



De keuze van Negryn en Waters
De selectie omvat zowel aanstormende talenten Jeroen Wand en Louise te Poele als gevestigde namen Guido Geelen en Johanna Schweizer. Om de veelzijdigheid van de tulp zichtbaar te maken is bovendien gezocht naar een grote diversiteit in tijd, disciplines en materiaal. Wat alle kunstenaars met elkaar verbindt is de connectie met de zeventiende-eeuwse fascinatie voor de tulp. De nadruk in deze tentoonstelling ligt op het werk van hedendaagse kunstenaars, maar daarnaast is er ook de nodige aandacht voor de tulpenmanie en de blijvende fascinatie voor de tulp in de beeldende kunst en vormgeving door de eeuwen heen.
 


Jeroen Wand - PVC Tulip Vase (2015)

 

Tulpen en …
De tulpenvazen van Guido Geelen, Frans Ottink en Jeroen Wand zijn eigentijdse vertalingen van de eeuwenoude Delfsblauwe tulpenvaas. Deze vazen zijn inmiddels zo typisch Nederlands geworden dat zij al jarenlang als cadeau worden aangeboden tijdens staatsbezoeken van de Oranjes in het buitenland. De vorm van de vaas is gebaseerd op het presenteren van een enkele tulp. De tulp was vroeger zo prijzig dat de bloem niet per bos, maar per stuk, in al haar eenvoud getoond werd. De drie ontwerpers gebruiken uiteenlopende materialen voor hun vazen. Waar Ottink met zijn Tulpentoren de traditionele vorm volgt, zien we bij Geelen en Wand een vrijere benadering met gebruik van minder voor de hand liggende materialen, bijvoorbeeld afkomstig uit de bouwmarkt. 

Stillevens
De Delfsblauwe component zien we ook zeer duidelijk terugkomen in de schilderijen van Pascal van der Graaf. Hij legt zijn stillevens zo direct mogelijk op het doek vast. Dat doet hij door de natte verf op het doek zolang te schudden en bewegen dat een helder beeld ontstaat, dat niet van tevoren uitgetekend is.  

Het bloemstilleven zien we ook terug in de meer dan levensgrote installaties van Linda Nieuwstad. Zij werkt met verschillende materialen zoals wol, fluweel en pvc om haar boeketten vorm te geven. Bloemen voor Weesp werd in 2017 voor het eerst gepresenteerd op de Salone del Mobile in Milaan. Het werk is direct geïnspireerd door geschilderde bloemen op achttiende-eeuws porselein uit de collectie van Museum Weesp. Dat verklaart tevens de titel van het werk.

 


Linda Nieuwstad - Bloemen voor Weesp (detail), 2017, fotograaf Ilco Kemmere

In het werk van Marc Mulders kronkelt en buitelt de verf heftig over het doek. In dikke klodders heeft de kunstenaar een beeld geschapen van een grillige en veelkleurige bos bloemen. De titel vertelt ons dat het hier om papegaaitulpen gaat, maar het beeld dat overheerst is dat van allesomvattende, sublieme natuurpracht


Surrealistische twist
Het volledige oeuvre van Louise te Poele is een rechtstreekse verwijzing naar haar zeventiende-eeuwse inspiratiebronnen. Zij geeft er een hedendaagse surrealistische twist aan, waardoor het onmiskenbaar van deze tijd is. In haar stillevens is niets wat het lijkt. Wie goed kijkt, ontdekt naast flora ook enige fauna.

De enkele tulp staat bij Leendert Blok en Aldo van den Broek centraal. Blok experimenteerde in de jaren twintig van de vorige eeuw met kleurenfotografie. Hij ontwikkelde een uniek kleurenprocedé om de tulp in al haar schoonheid weer te geven. Zijn foto’s werden speciaal gemaakt voor catalogi van bollenkwekers.

Psychiatrische inrichting in Brooklyn
Aldo van den Broek schilderde tijdens zijn verblijf als artist-in-residence in een psychiatrische inrichting in Brooklyn, New York de serie Beautiful Distress. Daarin speelt ook de tulp een belangrijke rol. Deze bloem is een verwijzing naar zijn thuisland, Nederland.

Vergankelijkheid
In de foto’s en video’s van Luzia Simons staat de vergankelijkheid van de tulp centraal. Terwijl menig kunstenaar zich focust op de schoonheid van de bloeiende tulp, concentreert zij zich juist op het verval.

In de theatrale haakwerken van Johanna Schweizer draait het vooral om de thema’s man versus vrouw en om leven versus dood. Het zijn betoverende en kleurige gestalten die niet alleen door het onderwerp maar juist ook door de techniek van het haakwerk fascineren.

Speciaal voor ‘Tulpenmanie bij MIJ’ maakte Schweizer een nieuw werk.
 


Johanna Schweizer, De tulpenboom (2010)


…en bloeiende voorjaarstakken
Naast de roos en de papavers van Waters en Negryn, zijn er nog twee uitzonderingen op het thema van de tulp. In de animatie van Eelco Brand zien we een voorjaarstak tot volle bloei komen. En Regula Maria Müller vertaalde de lentebloesem in een delicaat kralenwerk. We hebben de vrijheid genomen om deze stukken te selecteren, omdat de werken van Brand en Müller zo mooi met elkaar combineren. De materialen en disciplines waarin zij werken zijn bovendien een waardevolle aanvulling op de selectie.

 

Deelnemende kunstenaars

Leendert Blok
Eelco Brand
Aldo van den Broek
Guido Geelen
Pascal van der Graaf
Anton L. Koster
Robert Mapplethorpe
Regula Maria Müller
Marc Mulders
Bob Negryn
Linda Nieuwstad
Fans Ottink
Louise te Poele
Johanna Schweizer
Luzia Simons
Jeroen Wand
Mary Waters